====================================================================

צו טאָוול זייט - To TOVL ZAYT מער קיין פּחד ניט: I -דער פּאַסטעך! TRI-fon

כראָניק פון אַ נײַער תּקופה אין ייִדישן לעבן: דעם פּאַסטעכס טאָג-בוך – די ערשטע פאַזע

– לייבל באָטוויניק. פרילינג 2011. ה'תשע"א 
= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

קאַפּיטל 2

2.2 פּלוצלונג: שטיל

צוריק צו: 2.1 פון פּאַסטעכס טאָג-בוך

צוריק צום תּוכן פון קאַפּיטל 2

************************************

פראַגמענט פונעם ליד "די די זון וועט אַרונטערגיין"

********

(אַרום 18:00)

פּלוצלונג: שטיל.

די געשרײען פון די מײדלעך האַלטן זיך אײַן (און אויך דאָס הוסטן, אויף וויפל עס לאָזט זיך) – אַלץ איז דאָ מיט אַ מאָל אײַנגעשטומט געוואָרן. דער טומל און דאָס זשומען פון דעם שרעקלעכן פײַער מיט זײַן קנאַקן פון ברענענדיקן, פּלאַצנדיקן האָלץ – אײַנגעשטילט. די שטאַרקע היץ און דער שטיקענדיקער שׂריפה-ווינט אויסגעלאָשן מיט אַ מאָל. מע הערט מער ניט די קלאַנגען פון די פײַערלעשער-וואָגנס אויף דער גאַס, אָדער די געשרײען פון די צענדליקער פאַלנדיקע מײדלעך וואָס זײַנען אַרויסגעשפּרונגען דורך די פענצטערס פון דער אויבערשטער שטאָק.

מען הערט בלויז דעם שווערן אָטעמען און טרוקענעם הוסטן פון די מײדלעך... די מײדלעך קוקן אַרום ווי פאַרפּלעפטע. אַ וואַרעם ווינטל בלאָזט, און די שטערן לײַכטן אויף אַרום. אין דער ווײַטנס שײַנט די לבנה, און שפּיגלט זיך אָפּ אויף אַ גרויסער וואַסער.

אַ לאַנגע, שווײַגנדיקע, שטילע פּאַוזע, און דאַן הערט זיך אײן דין, הײזעריק מײדלשער קול:

– "מיר זײַנען,... מיר זײַנען איז גן-עדן?..." זי הײבט אָן שטאַרק הוסטן, נאָר רעדט באַלד ווײַטער, מיט באַוואונדערונג אין איר קול:

– "... איך האָב אַלײן געזען,... אַ ווײַסער מלאך בײגט זיך אַראָפּ צו מיר און הײבט מיר אויף..." זי הוסט נאָך אַ ביסל. "... און דאַן..., און דאַן בין איך מיט אים אַרויפגעפלויגן... אָבער דערנאָך זײַנען מיר געפאַלן, געפאַלן, געפאַלן..."

פּונקט ווי דאָס וואָלט געווען אַ סיגנאַל, צינדן זיך אָן אַ רײ שטאַרקע פּראָזשעקטאָר-לאָמפּן וואָס באַלײַכטן דעם אַרום. עס ליגן דאָ, אויף אַ פלאַכן און ווײכן באָדן, אַ צווײ צי דרײַ טוץ מײִדן, ווי צעוואָרפענע ליאַלקעס. ווער באַזונדער, ווער אויף אַ שכנע. ווער מיט דער קאָפּ אַראָפּ, ווער מיט די אויגן צום הימל. דורך די בליציקע שטראַלן פון די לאָמפּן, זעט מען, אַז קײן דאַך איז איבער זײ ניטאָ. קײן ווענט ניט אַרום זײ.

דער טומל, דער פײַער, די רויך, און דער היץ – איז אויס. פאַרשוואונדן, ווי דורך אַ נס – צי איז דאָס אַלץ געווען נאָר אַ בײזער חלום – אַ קאָשמאַר? אָדער צי געפינען זײ זיך איצט גאָר אין אַ מין חלום?

די מײדלעך הײבן זיך אָן צו באַוועגן, ווי זײ וואָלטן זיך טאַקע אויפגעוועקט. זײ הוסטן ווײַטער. ווער עס קען, שטעלט זיך אויף. אײנע העלפט דער אַנדערער, און זײ קוקן דערבײַ די גאַנצע צײַט אַרום אין פאַרוואונדערונג. זײ קענען ניט גלײבן זײערע אויגן, זײערע חושן. זײ פאַרשטײען ניט וואָס איז מיט זײ געשען – ווי דאָס קען זײַן, צי בכלל וואו זײ זײַנען. מיט אײנצלנע סעקונדעס צוריק אין אַ פײַער-גהינום, געקעמפט פאַרן לעבן – און איצט: אונטער די פיס – צי איז דאָס זאַמד?... און איבער זײערע קעפּ – אַ פרײַען קלאָרן הימל, באַצירט מיט שטערן... צי קען דאָס זײַן? ווי קען דאָס טאַקע זײַן?

עס איז וואַרעם – אַ נאַטירלעכע וואַרעמקײט, ניט דאָס בריענדיקע היץ פונעם פײַער. גלײַכצײַטיק, אָבער, פילן זײ אַ קילן ווינטל וואָס בלאָזט אַרום זײ, און מיט דעם אַ מאָדנעם, זעלטן געשמאַקן ריח וואָס פילט אָן זײערע נאָזלעכער, און וויל צעטרײַבן דעם ביטערן און שאַרפן ריח פון דעם פײַער און רויך, וואָס זײ און זײערע בגדים זײַנען דורכגעווײקט אין דעם. זײ דרײען זיך אויס פּאַמעלעך, און קוקן גוט אָן, אַרום זיך.

הינטער זײ ליגט אַ גלאַטיק שטיל שפּיגל – דער ים? ווי קומט דאָ אַ ים? אָדער בעסער געזאָגט, ווי קומען זײ צום ים? אפילו די וואָס הוסטן נאָך, שטײען פאַרפּלעפט און פאַרשטומט. קײנער האָט ניט קײן ווערטער... קײנער ווײסט ניט וואָס צו זאָגן, וואָס צו טראַכטן. די סיטואַציע איז צו מאָדנע, דער שאָק איז צו גרויס, אַז קײן שום קלאָרן געדאַנק ליגט בײַ זײ ניט. זײ פאַרשטײען גאָר ניט ווי אַזוי: וואָס, ווען – אַ נס? גן-עדן? צי זײַנען זײ טויט? צי זײַנען זײ אויף יענער וועלט?

עס טײלט זיך באַלד אָפּ פון צווישן זײ דער פײַערלעשער. אין דער צעטומלונג, האָבן זײ אים ניט אַזוי באַמערקט, יעדע אײנע איז געווען מער פאַרטאָן אין די אײגענע געדאַנקען. ער רוקט זיך אַ ביסל פאָרויס, און אָן אַ זײַט.

ער הוסט אויך. פון אונטער זײַן מאַנטל ציט ער אַרויס אַ קלײנעם מעטאַלענעם פלעשל וואָס אויף דעם איז אַרויפגעטשעפּעט אַ קלײנע דורכזיטיקע מאַסקע. ער פירט עס גלײַך צום פּנים, איבערן מויל און נאָז, דרײט עפּעס אָן, און אָטעמט גיך אָבער טיף אַרײַן אַ פּאָר מאָל. ער קוקט זיך אַרום, און גײט שנעל צו צו דעם מײַדעלע וואָס איז געווען די ערשטע צו רײדן, אבער זי איז נאָך צו שוואַך אויפצושטײן. ער בוקט זיך צו איר אַראָפּ, און גיט איר אויך אַרײַנצואָטעמען. דערנאָך גײַט ער צו נאָך עטלעכע פון די שווערער-געטראָפענע מײדן, העלפט זײ אויפשטײן, און גיט זײ אויך אַרײַנצואָטעמען.

געענדיקט מיט עטלעכע, גיט ער אַ קוק אָן די אַנדערע, שטודירט זײ און זײער מצב אויף אַ קורצער ווײַלע מיט זײַן דורכדרינגענדיקער בליק, און דערנאָך דרײט ער זיך אויס צו זײ, און זאָגט, אַ ביסל הײזעריק, אָבער דאָך, מיט אַ שטאַרקן און זיכערן טאָן, און אין ײִדיש:

– "איר לעבט! דאַנקען גאָט, מיר לעבן אַלע." 

 עטלעכע פון די מײדלעך, שוין אָן כּוחות, לאָזן זיך ווידער אַראָפּ, האַלב-פאַרחלשטע, און זעצן זיך אַנידער, אויף דער זאַמד.

– "זײַט באַגריסט..." ווענדעט ער זיך צו זײ. "איר וואונדערט זיך, אוודאי וואו איר זײַט. ווי איר קומט אַהער. וואָס איז געוואָרן פון דעם פײַער, צי איר לעבט, צי איר זײַט טויט... איר קענט רואיק זײַן. איר לעבט טאַקע. און אַלע אײַערע פראַגעס וועלן האָבן ענטפערס...אָבער עס וועט געדויערן צײַט. און צײַט האָבן מיר אַ סך. אַ סך צײַט. וויפל מיר דאַרפן..."

ער שטעלט זיך אָפּ אויף אַ רגע. נעמט אַרײַן אַ פולן אָטעם פרישע לופט אין די לונגען, און לאָזט עס באַלד אַרויס, גיבנדיק דערבײַ אַ הוסט-צווײ. גלײַכצײַטיק ציט ער עפּעס אַרויס פון זײַן קעשענע – אַ יאַרמלקע, – און טוט עס אָן. ער קוקט אויף זײ, און מיט אַ שמײכל, רעדט ווײַטער.

– ”אָבער וואו איז מײַן גאַסט-פרײַנדלעכקײַט, מײַן הכנסות-אורחים, מײַן קבלת-פּנים? איר וועט מיר אוודאי זיכער מוחל זײַן. – איך בין אויך אַ ביסל צעטומלט. איך האָב דאָך מיט אײַך אויך מיטגעמאַכט דעם גהינומשן פײַער, און אויך געווען אין א סכּנה פון פאַרברענט ווערן לעבעדיקערהײַט. פונדעסטוועגן, בין איך דאָך ווײַניקער פאַרטומלט פאַר אײַך, – ווײַל איך פאַרשטײַ כאָטש דאָס וואָס איז דאָ פאָרגעקומען,..."

 ער קוקט אויף די צעטומלטע מײִדן, און פּרובירט זײ אַ ביסל פאַרזיכערן מיט אַ שמײכל. ער רעדט ווײַטער:

– "איר פאַרשטײַט אוודאי ניט וואָס איך רײַד, און וואָס איך מײַן – וואס עס טוט זיך דאָ. דאָס איז נאַטירלעך. באַלד וועל איך אײַך אויפקלערן, אָדער כאָטש אָנהײבן אויפצוקלערן, ווײַל ס'איז פאַראַן אַזוי פיל, אַזוי פיל וואָס איר ווײסט ניט, און וואָס איר דאַרפט וויסן.

אָבער פריער, עפּעס אפשר וויכטיקער, אָדער כאָטש נײטיקער, אפילו עס זאָל קלינגען אַ ביסל אַבסורד:

ווען איך קום אָן אין אַ נײַעם אָרט, וואָס איך ווײס אַז איך דאַרף דאָרט איבערבלײַבן אַ שטיקל צײַט, פרעג איך זיך אָן אין גאָר אַ וויכטיקע זאַך, ווײַל מיר האָבן דאָך אונדזערע מענטשלעכע, פיזישע באדערפענישן: וואו, למשל איז דאָ דער וואַשצימער, די טואַלעט... וועט איר עס טאַקע געפינען דאָרט, אין יענער ריכטונג," און ער צײַגט אָן אין דער זײַט, וואו עס שטײען אַרום 50 מעטער ווײַטער, אַ פּאָר בײמער און קוסטעס וואָס שטעקן אַרויס פון צווישן די זאַמדן.. – ווער עס נײטיקט זיך אין דעם, – אויף לינקס, מײַנע שײנע דאַמען... "

פון דער המון מײדלעך לאָזט זיך אַרויס אַ שטאַרקן כיכען, אפשר אַ ביסל אַ היסטערישער, צוליב דער אַבסורדער, אבער מסתּמא נײטיקער זשעסט פון דעם פאַרשוואַרצטן פײַערלעשער. עס איז דאָך, עפּעס אַ באַפרײַאונג פון עמאָציעס, און דאָ און דאָרט האָט דער פײַערלעשער זוכה צו אַ קלײן שמײכעלע. די מערסטע אָבער, שטײען ווײַטער ווי פאַרגליווערטע.

– "... אויב די נאַטור רופט אײַך,... ביטע זײער,... טוט וואָס איר דאַרפט, מײַנע הערלעכע דאַמען... . מיר גײען אין ערגעץ ניט. מיר וועלן אײַך דאָ אָפּוואַרטן. די וואָס בלײַבן איבער, בעט איך אײַך, לאָזט זיך אַראָפּ אויפן זאַמד (יאָ, ס'איז טאַקע זאַמד), – זעצט אײַך אַנידער, ס'וועט אײַך זײַן באַקוועמער. איך האָבן אַ סך אײַך וואָס צו דערצײלן."

אײנצעלנע מײדלעך לאָזן זיך אין דער ריכטונג פון די קוסטעס, און די אַנדערע לאָזן זיך מעכאַניש אַראָפּ, זיצן אויפן זאַמד. עטלעכע פון זײ נעמען אין האַנט אַרײַן די זאַמד, און קוקן אויף דעם פאַרוואונדערט – ווי ס'וואָלט געווען דאָס ערשטע מאָל אין זײער לעבן וואָס זײ זעען אַזאַ זאַך.

– "דערווײַלע," רעדט ווײַטער דער פײַערלעשער וואָס שטײט נאָך, "וועל איך אײַך מכבד זײַן מיט פרישע וואַסער – איך בין זיכער, אַז איר זײַט אַלע גוט דורשטיק – איך בין..." זאָגט ער מיט אַ שמײכל, און גיט אַ שפּרונג צו דאָרט וואו אײנע פון די לאָמפּן שטײען, און ציט פון הינטן אַרויס אַ גרויסע און שווערע זאַק וואָס ער שלעפּט דורך דער זאַמד, נאָענט צו זײ צו. אַ טײל פון די מײִדן ציט זיך אויף צוריק, אויס שרעק, ניט וויסנדיק וואָס ער וועט פון דאָרט אַרויסנעמען. פון דעם זאַק נעמט ער אַרויס אַ קלײן פלעשל, דרײט אָפּ דעם דעקל, פירט עס צו צו די ליפּן, זאָגט הויך אויפן קול די ברכה "שֶהכּל נהיה בדבָרו", און טוט פון דעם אַ לאַנגן זופּ.

– "אַ מחיה.... נאַט אײַך, נאַט... נעמט אײַך, און עפנט אָט אַזוי. שרײַפט אָפּ, טוט אַ זופּ, אַ טרונק..., נעמט אײַך, און טרינקט געזונטערהײט..."

ער שלעפּט אַרויס נאָך אַ פלעשל, און נאָך אַ פלעשל, און טײלט יעדע אײנע אויס און ווײַזט זײ ווי צו טרינקען פון דעם. זײ טוען אים נאָך – מעכאַניש – זײ זײַנען נאָך זײער אָנגעשטרענגט און ווײסן ניט וואָס עס טוט זיך מיט זײ. אײניקע קוועטשן צו שטאַרק אָן אין דעם פלעשל און ווען אַ דינער שטראָם וואַסער שפּריצט אַרויס, לאָזן זײ אַרויס אַן "אוי," פון סורפּריז.

דערווײַלע קומען צוריק די עטלעכע מײדלעך, וואָס די נאַטור האָט זײ גערופן אין דער זײַט, און זײ קוקן אָן, ווי פאַרגאַפטע, ווי די חברטעס זײערע טרינקען פון די פלעשער.

אײנע, אַ ײִנגערע מײדל צעלאַכט זיך, כאָטש נאָך אַלץ אַ ביסל הײזעריק:

– "צילע", רופט זי זיך אָפּ צו איר חברטע וואָס שטײט און האַלט דעם פלעשל צו אירע ליפּן, "דו דערמאָנסט מיר אין מײַן 3-יעריק שוועסטערל, שׂרהלע, ווען זי טרינקט מילך פון פלעשל." נאָך עטלעכע מיידן צעלאַכן זיך עטוואָס. אַ טײל טרינקט ווײַטער. אַ טײל איז נאָך צופיל צעטומלט, און באַטראַכט ווײַטער דעם אַרום.

– "מײדלעך, מײדלעך," רופט זיך ווידער אָפּ דער פײַערלעשער, "בלײַבט ניט פאַרשטומט: איר מעגט לאַכן, איר מעגט זיך פרײען, איר מעגט אָטעמען פרײַ, און טאַקע טרינקען ווי קלײנע עופלעך, ווײַל איר דאַרפט פאַרשטײן וואָס עס טוט זיך דאָ. אַז דאָס לעבן גײט ווײַטער אָן, – אַז איר לעבט און איר אָטעמט, און איר זײַט אַלע יונג און שטאַרק און עס דערוואַרט אײַך אַ ליכטיקן לעבן!"

אַלע דרײען זיך אויס צו אים, און ער רעדט ווײַטער:

– "טײַערע מײַנע. איך ווײס ניט גענוי וואו אָנצוהײבן, כּדי איר זאָלט פאַרשטײן וואָס עס האָט דאָ פּאַסירט. איך וויל אײַך אַלץ דערצײלן, און גלײַכצײַטיק, ווײס איך אַז עס וועט ניט זײַן אַזוי לײַכט פאַר אײַך דאָס אַלץ צו פאַרדײַען מיט אײן מאָל. און אויב מיר רײִדן טאַקע וועגן פאַרדײַען, וויל איך, מיט אײַער דערלויבעניש אָפּלײגן די רײד אויף אן ערך אַ שעה צײַט. איך לײג פאָר, אַז מיר זאָלן זיך דערווײַלע דאָ אָפּשטעלן. איר זײַט אוודאי הונגעריק. מירן גײן עפּעס אַרײַנכאַפּן (עסן). איך האָב פאַר אײַך צוגעגרײט אַ לײַכטע מאָלצײַט. אַז איר וועט אַלע זיצן באַקוועם, און נאָכן האָבן עפּעס אַרײַנגעכאַפּט, וועל איך אײַך דערצײלן וואָס עס פּאַסירט דאָ, און איך וועל ענטפערן אויף אײַערע פראַגעס. מסכּים?"

אַ טײל פון די מײדלעך שאָקלט צו מיט דער קאָפּ. די מערסטע זײַנען פּאַסיוו, אָבער אַלע שטעלן זיך אויף.

דער פײַערלעשער הײבט אָבער אויף די האַנט, ווי אַ סימן זײ זאָלן וואַרטן, אַז ער האָט נאָך ניט געענדיקט רײִדן. ער זעצט פאָר מיט זײַנע שלוס-רײד.

– "אײדער מיר גײען עסן דאָס וואָס איך האָב פאַר אײַך צוגעגרײט, וויל איך, אַז מיר זאָלן אָנהײבן מיטן רעכטן פוס. איך ווײס, אַז איר האָט אַלע מחלל געווען דעם שבת. איר האָט הײַנט געאַרבעט. איך האָב אַלײַן געדאַרפט טאָן זאַכן וואָס איך וואָלט אין אַ שבת ניט געטאָן – אָבער ראַטעווען אַ לעבן (פּיקוח נפש) איז דאָך וויכטיקער ווי פירן זיך שבתדיק."

 – "פונדעסטוועגן, פירט זיך אַ  ײַד לויט ווי ער אָדער זי דאַרף, און מירן דעריבער מאַכן איצט הבדלה, אײדער מיר גײען צו דער "מלווה מלכּה" סעודה וואָס איך האָב צוגעגרײט לכּבוד אײַך."

 – "פאַר די וואָס געדענקען, ווען מע מאַכט הבדלה, לאָזט מען אַרויס דעם שבת-קודש, און מען גײט צוריק אַרײַן אין דער טאָג-טעגלעכער האָרעוואַניע פון דער וואָך. מע זאָגט: "המבדיל בין קודש לחול". –דאָס הײסט, אַז גאָט אונטערשײדט פאַר אונדז צווישן הײליקײט און טאָג-טעגלעכקײט. אַמאָל זאָגט מען אויך "המבדיל בין קודש לקודש" (ווען עס גיסן זיך צונויף שבת און יום-טוב)..."

– "הײַנט, האָט איר אָבער געאַרבעט אויף שבת. און ווײַל מיר עפענען דאָ אַ נײַעם קאַפּיטל אין ײִדישן לעבן, – וואָלט דאָך געקלונגען לאָגיש, אַז בלויז הײַנט ווי אַן אויסנאַם, זאָלן מיר איבערשטעלן דעם סדר און מאַכן הבדלה מיט די ווערטער: "המבדיל בין חול לקודש". פאַקטיש גײט איר איצט ווערן דערהײבן, אַרויפגעפירט צו אַ העכערער מדרגה פון קדושה. לאָגיש אפשר, – אָבער אַזא זאַך טאָר מען דאַך זיך ניט טאָן. שבת בלײַבט גאָט געבענטשט און הײליק – שבת קודש, – און אין מיטן דער וואָך בלײַבט דאָך "חול", ניט געקוקט אויף וויפל קדושה מיר גיבן אין דעם אַרײַן..."

 דער פײַערלעשער מאַכט הבדלה נאָרמאַל, מיט די ווערטער: "המבדיל בין קודש לחול". נאָך הבדלה, פירט ער די מײדלעך אין אַ זײַט, וואו עס שטײען אויסגעשטעלטע טישן און בענקלעך.

 – "טײַערע מײַנע. אײדער מיר נעמען זיך צו דער סעודה, צו דער מלווה-מלכּה לכּבוד די וואָס זײַנען באַשערט זיך צו טײלן מיט דעם נײַעם לעבן, מיט דעם נײַעם אָנהײַב, און טאַקע ווערן נײַע מלכּהס, מוזט איר זיך פריער אָפּוואַשן און אַ ביסל אויספּוצן – סע פּאַסט ניט ווי איר זעט איצט אויס, פאַרשוואַרצטע, צעשויבערטע, מיט דעם שאַרפן ריח פון פײַער און רויך. קוקט מיר אָן, און קוקט אַרום זיך. איר זעט אויס ווי קוימען קערערס און גאָר ניט ווי קײן נײטאָרינס פון שײנער, רײנער, און ווײַסער לײַוונט..."

 – "קומט צו אַהער. איך האָב דאָ פאַר אײַך עפּעס אײַנגעאָרדנט. נעמט, יעדע אײנע פון אײַך, אַ נומירירט פּלעצזאַק. — די נומערן מײנען גאָרניט. זײ דינען בלויז פאַר מיר ווי סימנים כּדי איך זאָל קענען האַלטן אַ ביסל סדר, און וויסן ווער איז ווער, און וואו איר געפינט זיך. אינעם פּלעצזאַק וועט איר געפינען נײטיקע זאַכן וואָס אַ מענטש דאַרף, און אוודאי וואָס אַ פרוי באַדאַרף. יעדע זאַך דאָרט אינעווייניק איז אויך נומערירט, איר זאָלט שפּעטער וויסן וואָס געהערט צו וועמען. איר וועט אינעם פּלעצזאַק געפינען: אַ האַנטוך, אַ שלאָף-קלײד, אַ קעמל און אַ בערשטל, שפּילקעס פאַר די האָר, זײף, אַ צאָן-בערשטל, שטעק שיך."

 – "אגב, איך האָף, אַז איר ווײסט וואָס דאָס איז אַ צאָן-בערשטל, און איר וועט דאָס נוצן נאָך יעדער מאָלצײַט און פאַרן גײן שלאָפן. טאָמער ניט, וועל איך אײַך מאָרגן אויפקלערן."

 – "איך בעט אײַך איצט, קומט צו, נעמט אַ פּלעצזאַק, און לאָמיר אײַך פאַרשרײַבן די נעמען, לויט די נומערן. איר וועט דאָרט אינעווײניק אין גרויסן פּלעצזאַק געפינען אַ דורכזיכטיק זעקל, אויך נומערירט. נאָכן פאַרשרײַבן זיך, וועט איר זיך אויסטאָן – אינגאַנצן אויסטאָן – ווי די מאַמע אײַערע האָט אײַך געהאַט. אין דעם פּלעצזאַק וועט איר אַרײַנלײגן אײַערע פּערזענלעכע זאַכן – וואָס איר האָט אָפּגעראַטעוועט (למשל צירונג) דאָס וועט איר האַלטן בײַ זיך. דערפאַר אָבער, אַלע אַנדערע זאַכן,דאָס הײסט: קלײדער, שיך, זאָקן, טיכלעך, מיט די אונטערקלײדער, וועט איר אַרײַנלײגן אין דורכזיכטיקן זעקל און מיך אָפּגעבן. דאָס וועט איר שוין מער ניט דאַרפן. איך וועל אײַך מאָּרגן באַזאָרגן מיט נײַע קלײדונג. איר וועט דערנאָך נעמען די זײף, אַרײַנגײן אין וואָס ער, און זיך אַרומוואַשן. מיט דעם האַנטוך, וועט איר זיך אָפּווישן און אויסטריקענען, און דערנאָך אָנטאָן דעם נומערירטן שלאָף-העמד וואָס איר וועט דאָ אויך געפינען, און קומען עסן בײַם טיש."

 – "וואָס שײַך זײַן נאַקעט פאַר אַלעמען... זאָרגט אײַך ניט. אַלע דאָ וועלן אויך זײַן פּונקט ווי איר נאַקעט, און איך וועל זיצן אויסגעדרײט, אַזוי אַז איר וועט זיך ניט דאַרפן שעמען פאַר אײַער צניעות ... מאַכט דאָס שנעל, בעט איך אײַך, ווײַל נאָכן פאַרשרײַבן אײַך, מוז איך אַלײן אויך צוגײן זיך אָפּוואַשן."

 – "ווי נאָר יעדע אײנע פון אײַך ענדיקט זיך וואַשן, טריקנט זיך אויס, און גײט צו צו די געגרײטע טישן. דאָרט אונטער די לאָמפּן וועט איר געפינען פאַרטיקע מאכלים. איר דאַרפט אויף קײנעם ניט וואַרטן, נאָר נעמט זיך גלײַך צום עסן. איר זײַט אוודאי גוט הונגעריק און אויך פאַרמאטערט."

 – "די וואַסער וואָס איר זעט דאָ, אגב, איז ניט קײן זאַלץ-וואַסער. דאָס איז אַ גאָר גרויסע אַזיערע וואָס מע קען עס כּמעט אָנרופן "ים". דאָס וואָס איר גײט אַרײַן אין וואַסער איז, אין אַ געוויסן זין "טבילה" – זיך טובלען. דאָס איז אַלײַן אַ באנײַאונג, ווײַל איר הײבט טאַקע אָן פון דאָס נײַ. – טאָ ווער איז די ערשטע זיך צו פאַרשרײַבן?"

 דער פײַערלעשער גײט צו צו אַ קלײנעם טישל מיט אַ קלײנעם שטול וואָס שטײען אין דער זײַט, שוין צוגעגרײטע, און זעצט זיך דאָרט אַנידער, מיט זײַן רוקן אויסגעדרײט צו די מײדלעך. די מײדלעך גײען צו צו די פּעקלעך וואָס ליגן אין אַ זײַט. זײ גײען מעכאַניש, און כּמעט ווי זײ רײִדן ניט צווישן זיך, ניט פאַרשטײענדיק גענוי דאָס וואָס עס קומט פאַר. כּמעט אלע הוסטן ווײַטער, און פּרובירן אײַנשטילן דעם הוסטן מיט אַ שלוק-צווײ וואַסער. עס העלפט קוים. דערווײַלע נעמט יעדע אײנע אַ פּעקל מיט אַ נומער. עס בלײַבן נאָך איבער פּעקלעך.

 די מײדלעך שטעלן זיך אויס אין אַ רײ הינטער דעם פײַערלעשער וואָס זיצט פאַר זײ אויסגעדרײט. יעדע גיט אָן איר נאָמען, טוט זיך גיך אויס, שטופּט די בגדים אין זעקל אַרײַן, וואַרפט עס אַראָפּ בײַ די פיס פון דעם פײַערלעשער, און גײט לאַנגזאַם אַראָפּ צום וואַסער זיך אַרומוואַשן, מיט איר רוקזאַק און נומערירטער האַנטוך אין האַנט.

 – "וואָס איז דײַן נאָמען?"

– "נחמה ראָזענצווײַג."

– "וועלכער נומער?"

– "צוואַנציק [20#]..."

– "אַ דאַנק. ווער איצט?"

– "רײזל טשאַרנעס – צווײ-און-צוואַנציק [22#]."

–"אַ דאַנק...ווײַטער?"

 און אַזוי גײט עס אָן, אײנע נאָך דער אַנדערער, און ער פאַרשרײַבט לויט דעם סדר:

– "פרוי חנה שטערן [24#]."

– "דאָס איז דײַן מײדלשער נאָמען?"

– "נײן, איך פלעג הײסן חנה זאַנד."

 און ווײַטער קומען אָן:

מלכּה געגערמאַן [8#], בלומקע זיסמאַן [23#], חנה נוימאַן [1#], שרה ברײטמאַן [4#], דאָראַ וואַסערהאָלץ [27#].

 – "סאָניע וועכטער. איך בין נומער 29. דאָס איז דער לעצטער נומער."

 ווײַטער קומען אָן און פאַרשרײַבן זיך: סאָסיע טײטלבוים [15#], פרײדל ווײַצמאַן [28#], העניע גאָלדבערג [10#], חנה לעווינסאָן [12#], גיטל גערשנזאָן [3#], חנה אַלטמאַן [14#].

 עס קומען אָן צווילינג-מײדלעך:

– "לאה יודלמאַן [19#] און רבקה יודלמאַן [18#]."

און נאָך דעם:

– "פרוי אליעזר ראָזענצווײַג [17#]."

 ער הײבט אָן זיך אויסדרײען צו איר, נאָר האַלט זיך אָפ און זאָגט:

– "המ... אליעזר. אַ שײנעם נאָמען פאַר אַ פרוי. אָבער דיך רופט מען אוודאי ניט "לײזער" – האָסט דאָך אַן אײגענעם נאָמען. וואָס איז עס, און וואָס איז דער מײדלשער משפּחה נאָמען דײַנער?"

 די לעצטע עטלעכע מײדלעך וואָס וואַרטן לאַכן פון הינטן.

 – "וואָס פּלוצעם לאַכט מען דאַ!" דרײט זי זיך אויס צו זײ, און דערנאָך צוריק צום פײַערלעשער. "מײַן נאָמען איז חיה גרין, אליעזר איז געווען מײַן מאַן – זאָל ער האָבן אַ ליכטיקן גן-עדן"... און זי גײט אָפּ, אין כּעס וואָס מע האָט חוזק געמאַכט פון איר מאַן אליעזר...

 – "און ווער איצט?"

– "מירל פּערלמאַן [16#]".

נאָך דעם: זיסע ווײַנבערג [26#], צילע גאָלדין [9#], מאַשע לעווין [11#], ליבע סאָבאָל [21#], אײדל יאַקאָבזאָן [13#], חנה דיכטער [7#],  חנה שעכטערמאַן [25#], מינדל אײדלשטײן [2#].

 עס קומען אָן די לעצטע צווײ. ער קען דערגאַנצן די רשימה.

– "וואָס איז דײַן נאָמען?"

– "חנה בערגמאַן."

– "וועלכער נומער, פינף אָדער זעקס?"

 דאָס מײדל זאָגט: "פינף."

– "אַהאַ, נומער פינף. הייסט עס, אַז די אַנדערע, מוז דעריבער זײַן נומער 6. און מיט דעם פאַרענדיק איך די רשימה. ווי רופט מען דיר?"

דאָס מײדל ענטפערט ניט. חנה ענטפערט פאַר איר, "וועראַ בערגמאַן", נעמט זי די אַנדערע בײַם אָרעם און וויל שוין גײן.

 – "אַהאַ, בערגמאַן און בערגמאַן – שוועסטערס?"

 – "קודזשינעס" – ענטפערט די עלטערע. די מײדלעך טוען זיך גיך אויס, פּאַקן אײַן די קלײדער אין די דורכזיכטיקע זעקלעך, שושקען אײנע דער צווײטער אין די אויערן, לאַכן און לויפן אָפּ צום וואַסער זיך וואַשן.

 – "ליטוואַטשקע קאַטשקעלעך. קענען אפילו ניט אַרויסרײִדן דעם "ז" אין "קוזינעס"..."

 זאָגט דער פײַערלעשער צו זיך. ער קען זיך שוין ניט אײַנהאַלטן, און דרײט זיך אויס, און זעט פון דער ווײַטנס ווי די צווײ בערגמאַן מײדלעך לויפן אַרײַן אין וואַסער מיט התלהבות, פּונקט ווי זײ וואָלטן געווען צוגעוואוינט צו דעם – אַ ביסל אַנדערש פאַר די אַנדערע מײדלעך וואָס האָבן פּאַוואָליע און שטיל זיך צוגערוקט צום ברעג וואַסער, ווי עס וואָלט פאַר זיי געווען עפּעס אַ פרעמדע זאַך.

 די מײדלעך וואַשן זיך, טריקענען זיך אּפ מיט די האַנטעכער, און טוען אָן די נומערירטע שלאָף-קלײדער. אַ טײל טוען אָן די שטעק שיך, אַנדערע קומען אָן צו גײן באָרוועסערהײט.

 דער פײַערלעשער גײט אָפּ אין אַ זײַט, ווײַט פון די מײדלעך וואָס באָדן זיך און וואַשן זיך. ער טוט זיך דאָרט אויס אין דער פינצטערניש און וואַשט זיך גוט אָפּ. נאָכן אויסטריקענען זיך, טוט ער אן זײַן שלאָף-קלײד און גײט צו דעם אָרט וואו די מײדלעך זיצן און עסן.

 = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

[זעט אויך די שײַכותדיקע פאַרבינדפּונקטן 
אויף דעם אַלוועלטלעכן וועב, וועגן דעם טרײַענגל-פײַער]

צוריק צו: 2.1 פון פּאַסטעכס טאָג-בוך

צוריק צו: 2.1.1 דעם טאָג-פּלאַן

פאָרויס צו: 2.3 אויס פײַער, אויס פײַערלעשער

צוריק צום תּוכן פון קאַפּיטל 2

 = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

ס'נײַ? | שרײַב פאַרבינדפּונקטן | מאַפּע | וועגן | תּוכן | מ.ק.פ.לייבלסוועלט היים זײַטל